CONFERENTIE WVGGZ

Eilandjes verbinden met verplichte zorg

Als de samenleving ernstig nadeel ondervindt van een persoon met een psychische stoornis kan verplichte zorg worden opgelegd. Anders dan tot nog toe het geval is, hoeft dat niet meer per definitie te leiden tot opname in een GGZ-kliniek. Het is een van de veranderingen die voortvloeit uit de invoering van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg per 1 januari 2020.

In de Cultuurkoepel in Heiloo werd op maandag 4 november een conferentie gehouden, waar de gevolgen van de nieuwe wet werden besproken in aanwezigheid van de mensen die er in de praktijk handen en voeten aan moeten geven (medewerkers van gemeente, GGZ, GGD, politie, justitie en andere ketenpartners). Jan Nieuwenburg, burgemeester van Hoorn en voorzitter van de commissie Zorg & Veiligheid van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, brak het spits af.

Uniforme regionale aanpak

Hij haalde aan dat aan de opvolger van de Bopz (Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen) vijftien jaar gesleuteld is. De Wvggz beweegt zich in het spanningsveld tussen recht, zorg en veiligheid en slaat een brug tussen de bescherming van de maatschappij aan de ene kant en de zorg voor de patiënt aan de andere kant. Immers, stel dat je werkelijk verplichte zorg op maat kunt bieden, in een multidisciplinair kader, haal je dan niet effectief de angel uit het gedrag dat zoveel overlast veroorzaakt en zelfs potentieel gevaarlijk is?


Jan Nieuwenburg: “We zijn begin dit jaar met een breed samengesteld regionaal projectteam gestart om ons voor te bereiden op de wet. Het heeft ertoe geleid dat we landelijk gezien aardig vooroplopen. Wat we van meet af aan belangrijk vonden is eenduidigheid in onze aanpak. Het moet voor alle betrokkenen in Noord-Holland Noord helder zijn hoe wij patiënten toeleiden naar verplichte zorg. Ik vind de wet een verbetering. Doordat het voorziet in een centraal meldpunt, kunnen zowel burgers als professionals makkelijker aan de bel trekken wanneer zij iets verontrustends signaleren. Hoe eerder we die signalen ontvangen, hoe beter we kunnen ingrijpen.”

Zwerven

Alle meldingen komen binnen bij het team Vangnet & Advies van de GGD. Mocht bij een eerste triage iemand in aanmerking komen voor verplichte zorg, dan moet een verkennend onderzoek opgestart worden. En heeft de rechter de zorgmachtiging uiteindelijk afgegeven, dan is het zaak het zorgplan uit te voeren. In al deze stadia is intensief overleg en samenwerking tussen ketenpartners, ook over gemeentegrenzen heen, een voorwaarde voor succes. Zeker als het gaat om notoire zorgmijders, die een zwervend bestaan leiden. Maar deze interactie is nog geen vanzelfsprekendheid in de huidige situatie.


Tijdens een van de deelsessies werd dat ook als vraag opgeworpen. Hoe kunnen we de ‘eilandjes’ OGGZ, WMO, jeugdzorg, Veilig Thuis et cetera beter op elkaar laten aansluiten? Wellicht door protocollen te ontwikkelen? En ook de rol van huisartsen werd aangestipt. Vooralsnog verwijzen zij snel door naar de tweede lijn, maar ook zij zouden het centrale meldpunt bij Vangnet & Advies op hun netvlies moeten hebben. En zij kunnen hun inbreng hebben in het verkennend onderzoek.

Hoe zit het met de WMO?

Een struikelblok wordt gesignaleerd bij de verplichte zorg in de thuissituatie. Zijn bij deze ambulante zorg voorzieningen vanuit de WMO aan de orde, dan kunnen deze in principe niet dwingend worden opgelegd. Het WMO-aanbod is wettelijk gezien ingebed in vrijwilligheid. “Dan zou je een mentor of curator moeten benoemen die voor de juiste sturing zorgt, filosofeert Marcel Monden, geneesheer-directeur bij GGZ Noord-Holland.

Marcel Smits, implementatiemanager Wvggz bij GGD Hollands Noorden, hoopt ook dat de wet aanzet tot meer samenwerking. “De kunst wordt om de GGD als relatief nieuwe schakel goed in te passen in de keten van veilige zorg.”

Meer artikelen over de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg vindt u in onderstaand overzicht.

Het Wvggz-model

Dringend hulp voor mevrouw Jansen

Om te komen tot verplichte zorg, moet een traject afgelegd worden dat zorgvuldig beschreven staat in de Wvggz. Steekwoorden: zorg op maat, een betere rechtspositie van de patiënt en toetsing aan de veiligheid. Een beschrijving van de hoofdstappen aan de hand van de casus van ‘mevrouw Jansen’.

GGD Hollands Noorden en de Wvggz

In de frontlinie van de verplichte zorg

Een uniform werkmodel is het uitgangspunt bij de invoering van de Wvggz in Noord-Holland Noord. In dat verband is een essentiële rol toegekend aan GGD Hollands Noorden. Zij nemen de meldingen aan, doen de triage, voeren het verkennend onderzoek uit dat moet uitwijzen of verplichte zorg noodzakelijk is, en zijn belast met de hoorplicht, zodra een crisismaatregel is opgelegd.

Tussen AVG en Khonraad

Met man en macht wordt gewerkt aan een succesvolle invoering van de Wvggz. Er is veel bereikt, maar veel is ook nog onzeker en zal al doende ontdekt en opgelost moeten worden. Tijdens de conferentie staken twee zorgpunten erbovenuit.

Justitie en de Wvggz

“De rechter moet op veel meer beschikken”

Monique Panhorst is officier van justitie bij het parket Noord-Holland. Zij hield zich regionaal al bezig met rechterlijke machtigingen vanuit de wet Bopz en zal dat ook blijven doen binnen de Wvggz. Wat ervaart zij als de grootste verschillen tussen beide wetten?